29 03 1937 zmarł Karol Szymanowski

Uznawany jest za najwybitniejszego obok Chopina polskiego kompozytora, ale nas interesują najbardziej jego związki z literaturą, a te są dwojakiej natury. Pierwsze powinowactwo poprzez wieloletnią przyjaźń i współpracę z Jarosławem Iwaszkiewiczem, drugie poprzez fascynacje antykiem, literaturą i kulturą antyczną.

Ta druga linia otworzyła się przed Szymanowskim podczas podróży na Sycylię ( tu kompozytor szedł zresztą śladami Iwaszkiewicza, który Sycylię odwiedzał kilkakrotnie). Spotkaniu z zabytkami kultury na Sycylii i pogłębionym studiom nad antykiem muzyka polska zawdzięcza cykle „Metopy” i „Mity”, a przede wszystkim napisaną do tekstu Iwaszkiewicza operę „Król Roger”. Specjaliści twierdzą, że „opera ta nie reprezentuje czystego gatunku operowego, stoi raczej na pograniczu opery i dramatu muzycznego, zawiera również elementy oratoryjne, a nawet cechy widowiska misteryjnego”.

Zostawmy te trudne kwestie mądrym muzykologom, nam wydaje się, że sztuce Szymanowskiego (tak jak i Iwaszkiewicza) towarzyszy przekonanie o jedności sycylijskiego krajobrazu i greckiej sztuki. To jest chyba prawdziwe źródło Aretuzy jego muzyki.

Wyłania się z tej muzyki obraz sztuki wtopionej w naturę,  obraz natury, która daje życie sztuce. Jako symbol tego związku potraktować można  teatr w Taorminie. Morze Jońskie i szczyt Etny otaczają grecki teatr. To, co trwa – potęgi natury stanowi ramę dla tego, co przemija – dla ludzkiego dramatu. To jest właściwa perspektywa; w rzeczywistości, której natura  jest rozległą częścią, ludzkie życie z ciżbą wojen i szczękiem broni jest tylko snem.

Widzu, mówią zgodnym głosem, architektura teatru, jego naturalne otoczenie i rozgrywającą się na scenie sztuka, bierzesz udział w krótkim przedstawieniu, patrzysz na własne życie jak na linię „we wnętrzu dłoni, której bruzdy są jak wąwozy olbrzymie”.

Wspominając Szymanowskiego myślimy o źródłach jego sztuki, o wizji natury z wplecioną w nią jedynie nitką ludzkich historii.

fn


0 Komentarzy

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *