05 06 1901 zmarła Dagny Juel-Przybyszewska

Gad, ścierwo, Aspazja”, tak pisał o niej zazdrosny Strindberg. Munch, Vigeland, czy Boy-Żeleński, którzy byli także blisko z Dagny mieli własne określenia tej fascynującej kobiety, choć nie tak ociekające jadem, jak to Strindberga. Najwięcej, jak się wydaje do opowiedzenia miał Stanisław Przybyszewski, którego nazwisko Dagny przyjęła.

Przybyszewski wiele jej zawdzięczał i z wdzięcznością tą wcale się nie krył . Pisał : „(…) o nowej fazie ewolucji, w którą wszedłem teraz i za którą muszę być wdzięczny jej – Dagny Juel – mojej Dagny. To właśnie sprawiła ona, dlatego kocham ją jak wielkie dzieło mej przez nią narodzonej duszy. Jest dobra, bardzo dobra, nigdy nie przypuszczałem, że ma tak niezwykłe głębie jaźni. O, zawdzięczam jej szalenie wiele!”.

Była postacią inspirująca wielu artystów; ucieleśniała mit kobiety – demona, mit kobiety – wampa, mit kobiety niezależnej, wolnej, silnej ( stąd może to porównanie, które wyrwało się Strindbergowi – do partnerki Peryklesa, Aspazji*), mit kobiety – artystki.

Dagny z pewnością tym wszystkim po trochu była, ale, patrząc na jej postać z mitycznej perspektywy, stworzyliśmy obraz, który od rzeczywistości może znacznie odbiegać.

A wydaje się, że życie Norweżki może stać się  bardziej fascynujące wtedy właśnie, gdy pozbawi się je otoczki modernistycznego spleenu.

I tę właściwą – ludzką perspektywę starają się wprowadzić dwie książki, na które chcielibyśmy zwrócić w tym wspomnieniu uwagę.

Pierwsza z nich to książka Ewy K. Kossak „Dagny Przybyszewska. Zbłąkana gwiazda, wydana w 1973 r., (o tej  przypominamy), druga, to książka  Aleksandry Sawickiej Dagny Juel Przybyszewska. Fakty i legendy“.

Po lekturze tych książek Dagny Przybyszewska w naszej wyobraźni powinna stać się mniej Aspazją, a bardziej Dagny –  bez szkody dla Aspazji, z korzyścią zaś dla prawdy życia Norweżki.

* Ciekawych biografii Aspazji odsyłamy do eseju Jana Parandowskiego „Aspazja”.

fn


0 Komentarzy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *